EEN PERMANENT EXPERIMENT

"Veel mensen die mijn werk zien proberen meteen een verband te leggen met mijn afkomst, mijn Ethiopische oorsprong. Dat stoort me wel eens. De laatste keer dat ik in Amsterdam was ben ik naar het Rijksmuseum geweest. Daar heb ik Rembrandt weer bestudeerd. Rembrandt, Van Eyck en andere oude meesters, die vormen veel meer mijn referentiekader." Tafesse zegt het gelaten, haast achteloos, maar het is duidelijk dat hij het misverstand de wereld uit wil hebben. Tijdens het gesprek dat we in zijn studio in Deurne, bij Antwerpen, hebben vallen meer namen van kunstenaars, ook filmers en schrijvers, die hun invloed hebben achtergelaten of die de bewondering van Tafesse verdienen.

De tekeningen en schilderijen van Tafesse zijn figuratief. In een recente publicatie zegt hij daarover dat die keuze te maken heeft met "the constant unease of a painter who works with subjects which are not verbally explainable nor communicable. An awareness of defying the abstract." De behoefte om met zijn werk te communiceren is groot. Niet alleen dat hij een boodschap heeft over te brengen, maar ook omdat hij de kijker de kans wil geven om over zijn werk na te denken, er zijn eigen interpretatie op los te laten.

Bij het bekijken van zijn tekeningen valt het me op hoeveel portretten hij in de loop der jaren heeft gemaakt. Het lijkt net of het portret zijn oefenmateriaal is. Uit die enorme reeks is goed af te lezen dat Tafesse steeds losser, steeds opener, steeds vrijer is gaan werken. Waren zijn vroege werken vol en volledig, gaandeweg laat hij steeds meer weg en wordt het verbeelden eerder suggereren. Er is een enorm verschil tussen ‘Portrait of a Girl" uit 1979 en bijvoorbeeld "Sit" uit 1999. Het eerste werk is een, weliswaar met grove halen geschilderd, maar in wezen natuurgetrouw portret. Het tweede is een suggestief verbeeld verhaal over twee menselijke figuren. Ze zitten een stukje van elkaar verwijderd op een kruispunt van wegen. Hun onmacht en hun isolement worden door hun houding en hun weidse, grijze omgeving tot uitdrukking gebracht. Fragmenten uit zijn geheugen en gebeurtenissen uit zijn dagelijks leven zijn verantwoordelijk voor de geladen inhoud.

Uit "Run is not really folly" (1997) blijkt een andere ontwikkeling. Een naakt figuur, het hoofd achterover, rent door een verlaten straat. Daarnaast diezelfde figuur in een vergelijkbare houding, maar in een andere straat of een ander deel van de straat. Tafesse heeft, als bij een film, de tijd ingebracht. Eén van de vele voorbeelden van werken waarin de kunstenaar experimenteert met de vorm, met de compositie, met de technische mogelijkheden van het medium. Ze zijn het aangrijpendst als de inhoud hem daartoe heeft aangespoord. Ze maken duidelijk wat het betekent dat hij "Rembrandt bestudeerd heeft" of dat hij "bewondering heeft voor de Surrealist De Chirico". De eerste referentie impliceert dat hij werkt aan doeken waarin het licht een prominente plaats krijgt toebedeeld, bij de tweede heeft de (landschappelijke) ruimte zijn bijzondere aandacht.

In zijn meest recente schilderijen ligt het accent op huizen en gebouwen. De menselijke figuren zijn (tijdelijk?) verdwenen, al lijkt hun aanwezigheid nog voelbaar. Het spel van licht en schaduw heeft even voorrang.

Mulugeta Tafesse (1960) is in 1992, via Oost Europa (Roemenië), in België terechtgekomen. Dat lijkt een vreemde weg, maar zijn vaderland had eens een socialistisch regiem dat veel contact had met landen van het Oostblok. Zijn opleiding is daarom zowel degelijk als veelzijdig.
Zijn verblijf in Antwerpen lijkt hem ook als kunstenaar meer vrijheid te hebben gegeven.

Rob Perrée