George Struikelblok: A Famiri, 2007, acryl op doek, 130 x 130 cm.
|
Het Anansi Project in Galerie 23
WAAR VERSCHILLEN ZICH VERENIGENTwee Surinaamse en een van oorsprong Braziliaanse kunstenaar. Drie verschillende leeftijden, drie verschillende achtergronden, drie verschillende woonplaatsen, drie verschillende carrières. Toch is het werk van Lego Lima (Brazilië, 1969), Iléne Themen (Suriname, 1957) en George Struikelblok (Suriname, 1973) minder uiteenlopend dan deze constateringen suggereren.
Bij George Struikelblok dringt zich een merkwaardige discrepantie op. Op zijn website toont hij prachtige foto’s van zijn land. Het is net alsof hij me ermee wil verleiden. Ze veroorzaken het gevoel dat ik bijna gek ben als ik nog in Nederland wil wonen. Zijn werk geeft een heel ander beeld. Hoewel de kleuren van zijn schilderijen nog de warme of vrolijke kleuren van zijn vaderland zouden kunnen representeren, de inhoud wijst op een kunstenaar die worstelt met de grote problemen van het leven, met liefde en dood, met de vroege dood van zijn vader die hij daardoor nooit gekend heeft, met eenzaamheid en met het gevoel in de steek gelaten te zijn. Hij kiest bewust voor deze zware thema’s omdat hij vindt dat “a true artist puts something from himself in his work. You have to make what you want to make. Don’t be afraid”. Zijn schilderijen zijn letterlijk scènes uit het leven. Menselijke figuren die zich op een emotionele manier verhouden tot hun omgeving, tot elkaar, tot zichzelf. Hoewel hij ze geabstraheerd weergeeft – de gezichten zijn niet ingevuld en de vormen van de lichamen zijn vertekend – weet hij ze toch te laten spreken door de gebaren die ze maken en de houdingen die ze aannemen. Soms voegt hij teksten toe om de beeldtaal van een extra accent te voorzien. Hij combineert olieverf met acryl en met een soort cement om zijn verhaal kracht bij te zetten.
Ook bij Lego Lima zijn het vooral mensen die in haar werk een rol spelen, al krijgt de natuur bij haar meer ruimte toebedeeld. Haar problematiek lijkt minder persoonlijk. Het is minder gemakkelijk om de vinger te leggen op de aard van de emoties. Dat ze er wel zijn blijkt uit de manier waarop ze haar figuren weergeeft. Ze rekt ze op of uit zodat het lijkt alsof ze het uitschreeuwen. Het worden acteurs die de achterste rij van een grote zaal proberen te bereiken. Voeg daar nog het grote speelvlak bij – de grafiek van Lima heeft een ongebruikelijk formaat – en het wordt voor mij als kijker bijna onmogelijk om me eraan te onttrekken. De uitdrukking ‘schreeuwen om aandacht’ behoeft bij haar geen nadere uitleg meer. Net als George Struikelblok experimenteert ze met het materiaal. Traditionele grafische technieken zijn voor haar niet toereikend. Ze zoekt voortdurend de grenzen van het medium op.
Hoewel de omgeving waarin Iléne Themen haar figuren plaatst alledaags is te noemen, doet dat woord geen recht aan het geheel. Ik heb eerder de indruk dat de kunstenaar fictieve mensen wil oproepen, sprookjesfiguren, droomfiguren of misschien zelfs geesten. “Ik roep een wereld op die niet bestaat, maar die ik met de tekening leven in blaas.” Vandaar die wonderlijke ogen? Vandaar ook dat afwijkende aantal ogen? Themen tekent en schildert niet minder expressionistisch dan de andere twee – in het begin van haar carrière heeft ze zich laten beïnvloeden door de kindertekening – toch heb ik het gevoel dat in haar werk de emoties het meest afstandelijk zijn. Anders dan dat van Struikelblok, is Themen’s werk veel minder een spiegel van haar zelf. Probeert Lima nadrukkelijk een ziel in haar werk te leggen, bij Themen mag de fantasie het van de ziel winnen. Misschien ontstaat die indruk mede omdat zij, anders dan de anderen, niet wars is van esthetiek.
Alle drie werken ze figuratief, alle drie kennen ze de kracht en de symboliek van kleuren, in het werk van alle drie zit een sterk verhalende ondertoon en in het werk van alle drie krijgt het drama de ruimte.
Dat ze zich en elkaar vinden in het verhaal van Anansi is dus niet zo verwonderlijk.
De spin met het mannelijke uiterlijk reisde met de West Afrikaanse, vooral Ghanese slaven mee naar het Caribisch gebied en was daar opnieuw bron voor allerlei verhalen. De bewoners waren zo aan hem gehecht, dat ze hem weer meenamen naar Nederland toen ze zich daar, veel later, vestigden. De slimme Reinaert de Vos kreeg er zo een geduchte concurrent bij. Toonders Tom Poes werd een voorbeeld rijker.
Het mooie van een traditioneel verhaal als dat van Anansi is, dat het weliswaar een aantal vaste ingrediënten heeft, maar dat het daarnaast alle ruimte laat voor nieuwe verhalen en avonturen. Dat maakt het voor kunstenaars interessant. Ze kunnen er hun illustratieve kwaliteiten in kwijt, maar ze kunnen het ook van hun eigen verhaal voorzien. Vaak is een opdracht aan kunstenaars een vriendelijk doch dringend verzoek om voor die ene keer hun vrijheid in te leveren. Niet hier. Anansi mag dan een spin zijn, hij vangt ze niet in zijn web zodat ze geen kant meer uit kunnen. Hij werkt juist als inspiratiebron. Hij stimuleert ze de geboden vrijheid op een creatieve manier in te vullen. Lego Lima, Iléne Themen en George Struikelblok hebben daar geen moeite mee.
Rob Perrée, Amsterdam, december 2007 |
|
George Struikelblok: A Famiri, 2007, acryl op doek, 130 x 130 cm.
George Struikelblok: Mie Na Kaptin, 2007, acryl op doek, 130 x 130 cm.
George Struikelblok: Mie Na Koni Mang, 2007, acryl op doek, 130 x 130 cm.
Lego Lima: Ninho de Aranha, 2007, 3/3, linosnede op doek, 90 x 120 cm.
Lego Lima: Aranha 2, 2007, 3/3, linosnede op doek, 100 x 140 cm.
Lego Lima: Aranha 1, 2007, 3/3, linosnede op doek, 140 x 100 cm.
Ilene Themen: Guilty or not, 2007, collage, 102 x 72 cm.
Ilene Themen: Anansi en de koning, 2007, collage, 50 x 50 cm.
Ilene Themen: Anansi Tori, 2007, collage, 50 x 50 cm.
|
