De schrijver Vamba Sherif (Nederland / Liberia) opende op 24 mei de tentoonstelling Post-Modern Immigrant van Oumar Mbengue Atakosso met de volgende woorden:

LOST AND FOUND

Stelt u zich een jongeman ergens in Afrika voor. Laten we voor het gemak het land Senegal noemen. Iedere dag, in een poging te ontspannen aan het eentonige bestaan dat zijn leven is, brengt hij zijn tijd op het strand door, waar hij in de verte schepen ziet die de oceaan oversteken naar een andere wereld. De jongeman droomt ervan ooit die wereld te zien. Niet alleen heeft hij mensen uit die wereld ontmoet, maar hij kent ook mensen uit zijn stad die naar die wereld zijn geweest: hun verhalen verscherpen zijn verlangen; hij ligt wakker van de gedachte dat hij ooit die oceaan over zou steken, Europa zou zien en haar zou beminnen. Europa is een mooie vrouw: lang en blond, natuurlijk, de verboden vruchten. Zij is ook een moeilijke vrouw, maar hij is gewend aan moeilijke vrouwen. Hij is geduldig, de ultieme deugd die voor het veroveren van een moeilijke vrouw nodig is. Hij bereidt zich zorgvuldig voor. Hij raadpleegt een marabout met een vlekkeloze reputatie. De marabout maakt een gris gris, die hij nodig zou hebben ter bescherming tegen al het kwaad, voor hem klaar. De gris gris bestaat uit woorden uit de Koran en uit mystieke bronnen binnen de Islam, woorden die in cijfers zijn gecodeerd. Maar soms is deze gris gris of amulet niet genoeg. De jongeman gaat naar een medicijnman, die hem ook een soortgelijk amulet geeft. Zolang als hij het draagt, zou hem niks kunnen overkomen.

Hier begint het thema van de tentoonstelling van Oumar, Lost and Found. Of wel Gevonden Voorwerpen. Hij neemt ons mee op reis; hij laat ons de jongeman zien als hij na de breuk van zijn boot aan het strand aanspoelt. Of als hij door de Spaanse politie opgepakt wordt en zijn gris gris en andere benodigdheden kwijt raakt. De politie, gefascineerd door de gris gris, maakt het voorwerp open en met behulp van iemand met Arabische kennis worden de cijfers gedecodeerd. Hierdoor wordt de identiteit van de jongeman onthuld, zijn ziel bloot gelegd. Hij wordt, als het ware, gedeconstrueerd. Maar het blijft hier niet bij. Hij belandt in een gevangenis - alles wat hij ooit was, houdt bij de grens op te bestaan. Dan komt de tweede fase van zijn ervaring in het Westen: de fase van reconstructie. Let op, zijn verloren cultuur wordt hem niet teruggeven door dit nieuwe land. Hij wordt geleerd hoe hij de taal van het nieuwe land moet spreken, hoe hij moet lachen als een Fransman of een Nederlander, zelfs hoe hij aardappel op zijn Nederlands moet schillen, zoals het geval van de Indonesiërs toen ze naar Nederland kwamen.

Dan pas mag de jongeman naar binnen. Op een sublieme manier gebruikt Oumar de meeste bekende beelden uit het Westen om zijn verhaal verder te vertellen: de verkeersborden. Hij is in dat opzicht net als de Nigeriaanse kunstenaar Yinka Shonibare, die met beelden uit onder andere het Victoriaanse Engeland voor ons een ander perspectief op het verleden biedt. Oumar laat ons zien dat verkeerborden, ooit bedoeld om orde te scheppen, tegelijkertijd beperkingen opleggen. Binnen deze wereld van orde, ziet de Afrikaan overal gevaar. Hij ziet borden die hem waarschuwen om op te letten, om zijn snelheid te verminderen, om bepaalde terreinen niet te betreden. Bovendien blijkt mevrouw Europa moeilijk te behagen, zij is veeleisend, vaak zelfingenomen. In haar aanwezigheid verloor de jongeman een deel van zichzelf, hij raakt in de war, en daardoor wordt zijn gedrag soms onvoorspelbaar.

Picasso zei ooit dat het enige wat hij van de Afrikanen nodig had om een nieuwe weg in de kunst in te slaan hun masker was. Ik denk dat als Omar gevraagd wordt wat hij van het Westen nodig had om zijn kunst te ontwikkelen zou zijn antwoord luiden: hun verkeersborden. Beide mannen, misschien bewust of onbewust, hebben- om hun verhaal te vertellen- gebruikt gemaakt van voorwerpen die andere doelen hadden in hun culturen: maskers die spirituele doelen hebben in Afrika in plaats van een plaats in een museum, en verkeersborden die ervoor zorgen dat we veilig van A naar B kunnen reizen. Dat is wat kunst ons biedt: de mogelijkheid om met andere ogen naar onze wereld te kijken.

http://vambasherif.rlhub.com

http://www.oumarmbengue.com