Een eerbetoon aan de frictie

Het werk van Marijn van Kreij (1978) is moeilijk in woorden te vangen. Zijn uitingsvormen houden zich niet aan het gangbare. De inhoud van zijn werk lijkt alle kanten uit te waaieren. Maar het is juist dat anarchistische en onvoorspelbare dat het interessant maakt.

Zijn presentatie op de laatste ‘Open Ateliers' van de Rijksacademie was typerend. Op de muren van de grote ruimte had hij een aantal tekeningen gezet. Uitvergrote, clichématige voorstellingen waarin de tijd verliep. Sequenties met een subjectieve logica. Ze werden soms gecombineerd met teksten die nauwelijks samenhang vertoonden met het beeld. Ze hadden raakvlakken, maar leidden ook een eigen leven. Ze pasten maar wrongen tegelijkertijd.

Naast, boven, onder of in de buurt van die tekeningen hingen A4tjes, in tweetallen of drietallen. Ze waren volledig gevuld. Vooral met teksten. Met de hand geschreven, maar dan wel met een hand die zichzelf niet tot regelmaat had laten dwingen. Zinnetjes, woordcombinaties, meestal in het Engels. Ze leken bij elkaar gehouden te worden door kleurvlekken of doodle-achtige vormen en krassen. Of de teksten coherent waren kon ik moeilijk achterhalen. Ze leken vooral binnen een bepaalde stemming te passen, al dreven sommige woorden daar eigenzinnig van weg. Veel zinnen refereren aan songteksten, maar zijn door Van Kreij vrijelijk bewerkt. Gezien de vaak persoonlijke inhoud - liefde, seks, verlegenheid, dromen etc - zouden ze evenmin misstaan in een dagboek. Alleen, het geijkte dagboek is een veel te brave vorm. Daarin verloopt de tijd zoals in een vinexwijk. Bij Van Kreij verloopt de tijd als op de beursvloer. Gehusseld, niet-chronologisch, chaotisch, emotioneel, hectisch.

Of er een direct verband was tussen de A4tjes en de muurtekeningen werd me niet duidelijk. De eerste waren in ieder geval geen schets van de laatste. Het leek erop alsof één element, één aspect, één emotie in het groot was uitgewerkt. Een poging tot focussen of ordenen zoals de kleurvlekken op de A4tjes een poging tot ordening of binding leken te zijn. Merkwaardig genoeg vormden ze visueel een harmonisch geheel, zoals een krioelende menigte in harmonie kan zijn met een strak gebouw.

Tussen al die ‘drukte' hing een haast conceptueel werk. ‘Two doors and several words next to each other'. Uitgevoerd in zwart, elementair, op drie tegen elkaar gehangen blaadjes papier. Opnieuw alsof de tijd verliep, maar in een verstilde beeldtaal, verstomd door ‘het geschreeuw' van de buren.

Ergens in een hoekje en midden op een muur hing een koptelefoon. Uit de eerste klonk het zwoele, hijgerige stemgeluid van Tina Turner - een klein, achteloos opgehangen beeldschermpje liet haar zelfs zien - uit de andere klonken teksten die ik in ieder geval niet kon thuisbrengen. Beiden geluiden voegden zich moeiteloos naar het geheel van de presentatie, zonder dat ze daarmee overigens hun aanwezigheid verklaarden of verantwoordden. De kunstenaar was er wonderwel in geslaagd zijn merkwaardige opvattingen over logica en samenhang ook in geluid om te zetten.

Wie naar uitsluitend schoonheid zoekt is bij Marijn van Kreij aan het verkeerde adres. Wie gefascineerd is door technisch kunnen moet zijn heil elders zoeken. Wie van eenduidige beelden houdt komt bij hem tekort. Wie zich graag laat verbazen, wie open staat voor de roerselen van een ander, wie frictie prefereert boven enigheid, wie niet terugschrikt voor een gezonde dosis onlogica, wie puzzels interessanter vindt dan oplossingen, kan bij deze kunstenaar zijn hart ophalen. Hij tast op een persoonlijke en oorspronkelijke manier de grenzen af. Hij verleidt niet, maar zet op het verkeerde been. Zijn werk voelt zich ongemakkelijk boven de bank, maar geniet van zijn vrijheid als het de ruimte krijgt. Marijn van Kreij neemt vrijmoedig de vrijheid. En die past hem.

Voor de presentatie bij Galerie 48 nodigde Van Kreij twee bevriende kunstenaars uit: Wies Arts en Bas van Loon. In de presentatie zal het werk van de 3 kunstenaars gecombineerd worden tot één totaalinstallatie. Met deze ingreep, ongebruikelijk bij een solotentoonstelling, neemt hij eens temeer de vrijheid om de grenzen op te rekken. Ook al klinkt het paradoxaal, door zijn tentoonstelling op deze ‘vreemde' manier uit te breiden, blijft hij trouw aan zijn eigen opvattingen.

Rob Perr馥, november 2006