Een samenwerkingsproject tussen Jan Huijben en Michiel Huijben

VERVREEMDENDE IDEEËN

De meeste kunstenaars bedenken iets en gaan dan aan de slag. Het eindresultaat heeft ongetwijfeld een relatie tot het aanvankelijke idee, maar het toeval, de mogelijkheden of onmogelijkheden die zich gaandeweg voordeden, hebben het beïnvloed. Dat proces wordt vaak versterkt als twee kunstenaars samenwerken. De interactie en de onderlinge verschillen zoeken onvermijdelijk hun uitweg in het uiteindelijke kunstwerk. Dat maakt samenwerkingsprojecten spannend. Dat maakt samenwerkingsprojecten ook gecompliceerd. Weinig kunstenaarsduo's zijn een lang leven beschoren.

Jan Huijben (1978) en Michiel Huijben (1985) hebben ieder hun eigen carrière. Ze hebben een paar keer eerder samengewerkt. Een aantal jaar geleden hebben ze de tekst op een wervend billboard van de SNS bank vervangen. "Ik wil 4% rente" werd bij hun "Ik ben verliefd". Daarmee staken ze op een eenvoudige manier de draak met de valse, gemaakt blije en blij makende reclamecampagnes van grote bedrijven. In 2007 gingen ze in Moira in Utrecht een paar stappen verder. Opnieuw bewogen ze zich op het grensvlak tussen werkelijkheid en onwerkelijkheid, tussen echt en onecht, tussen ironie en ernst. Ze dupliceerden de toegangsmuur tot de galerie en plaatsten die er vlak achter. In de tweede ruimte deden ze iets vergelijkbaars met een stereo-installatie. De bezoeker werd op het verkeerde been gezet en geconfronteerd met zichzelf. Hij werd zich ervan bewust gemaakt dat het vanzelfsprekende niet vanzelfsprekend is. Hij werd als het ware gedwongen zijn werkelijkheid aan een onderzoek te onderwerpen.

In Galerie 48 in Breda gaan ze opnieuw samenwerken. Op het moment dat ik dit schrijf is het nog onduidelijk wat het resultaat zal zijn. Er zal (opnieuw) een interventie in de ruimte zijn en er zullen sculpturen geplaatst worden. Meer weet ik niet. Verdere aanknopingspunten moet ik uit hun voorgaande werken destilleren. Speculatie als kunstkritiek.

Huijben en Huijben zijn ideeënkunstenaars. Die ideeën ontstaan in samenspraak met elkaar, maar kunnen ook ontleend worden. Jan Huijben heeft een keer een project gedaan waarbij hij mensen opriep ideeën aan te leveren die hij vervolgens probeerde te realiseren. Michiel Huijben heeft voor zijn project ‘Sculpture Garden' (2008) collega's gevraagd om beelden te produceren die hij vervolgens tot onderdeel van zijn eigen project maakte. Het aftasten van de grenzen van de oorspronkelijkheid of het ter discussie stellen van de oorspronkelijkheid, is bij beiden in goede handen.

Het zijn ook ideeënkunstenaars in de zin dat ze niet geïnteresseerd zijn in traditionele criteria als schoonheid, gevoel voor compositie etc. Michiel Huijben wilde met zijn ‘Sculpture Garden' geen mooie beelden presenteren, hij wilde beelden (laten) maken van goedkope materialen die er desondanks uitzagen als sculpturen zoals de gemiddelde bezoeker die verwacht aan te treffen in een beeldentuin. Dichtbij gekomen zag die bezoeker pas dat hij op het verkeerde been was gezet. Jan Huijben registreerde in ‘Sorry' (2006) hoe de zolen van sneakers het woord ‘sorry' in strandzand afdrukten. Hij was niet geïnteresseerd in de esthetiek van de foto, hij wilde een idee documenteren. Vandaar ook dat de foto in zwart-wit was.

Het nieuwe gezamenlijke kunstwerk zal ongetwijfeld een ironische ondertoon hebben, want beide kunstenaars nemen de humor serieus. Op Youtube staat een hilarisch filmpje waarin Jan Huijben toelichting geeft op een werk dat hij voor een uitzendbureau heeft gemaakt. Een lichtbak van de woorden ELKE DAG WEER. De twee aanwezige personeelsleden gaan serieus in op het al dan niet kunst zijn van dit werk, terwijl ze zich niet realiseren dat ze iedere dag weer aan zullen moeten kijken tegen een werk dat hun sleurbestaan hekelt.

Zeker is ook dat het gezamenlijke project van Jan Huijben en Michiel Huijben een onverkoopbaar werk zal opleveren. Verfrissend in een economisch zware tijd waarin kunstenaars en galeries juist daarom tenderen naar gemakkelijk verkoopbaar, het-kan-geen-kwaad-werk. Daar zijn ze te eigenzinnig voor. Liever bijklussen via een uitzendbureau dan werk maken dat de kijker verleidt.

Wie mocht denken of hopen dat dit samenwerkingsproject een automatisch vervolg zal kennen, zal teleurgesteld worden. Verwarring is immers het hoofdthema van hun beider werk. Hun goede been is het verkeerde been.

Tekst: Rob Perrée, februari 2009